على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
3690
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
( از باب فتح ) : فراخ گردانيد آن را . و منه قول ام سلمة لعايشة رضى اللّه عنهما : قد جمع القرآن ذيلك فلا تندحيه اى لا توسعيه بخروجك الى البصرة ، و يروى لا تبدحيه بالموحدة اى لا تفتحيه من البدح ، و هو العلانية . ندح ( nadh ) و ( nodh ) ا . ع . بسيارى و فراخى . و زمين فراخ . و روى كوه . ج : انداح . ندح ( nedh ) ا . ع . گرانى و سنگينى . و آنچه از دور ديده مىشود . ندحة ( nadhat ) و ( nodhat ) ا . ع . زمين فراخ . ندخ ( nadx ) م . ع . ندخ ندخا ( از باب فتح ) : كوفت و رسيد . يق : راكب البحر ندخنا ساحل كذا . ندد ( nadad ) ص . ع . ابل ندد : شتران پراكنده . ندداء ( nodad ' ) ع . ج . نديد . ندرة ( nadrat ) ا . ع . پارهاى از زر كه در كان يافت گردد . و بشتاب و عجله تيز دادن . و لقيته ندرة و فى الندرة : ملاقات كردم آن را گاهگاهى و پس از چند . و لا يكون ذلك الا فى الندرة : نمىباشد اين مگر گاهى . ندرة ( nadrat ) و ( nodrat ) ا . ع . آنچه از ميان چند چيز ظاهر و آشكار گردد و از ميان چيزى برآيد و ساقط شود . ندرة ( nodratan ) م ف . پ . ماخوذ از تازى - گاهگاه و بندرت . ندرت ( nodrat ) ا . پ . مأخوذ از تازى - تنهايى و كمى . و اتفاق و چيز نادر . ندرى ( nadar ) ا . ع . لقيته ندرى و فى ندرى و الندرى و فى الندرى : ملاقات كردم آن را پس از چند روز و گاهگاه . و نقده مائة ندرى : برآورد از مال خود صد تا جهة وى . ندس ( nads ) ا . ع . نيزه زدن . و به پا زدن . ندس ( nads ) م . ع . ندس به الارض ندسا ( از باب نصر ) : بر زمين زد آن را و زد آن را . و ندسه : نيزه زد آن را و بپازد آن را . و ندس عن الطريق : يك سو كرد آن را از راه . و ندس عليه الظن : گمان ناسزا برد بر وى . ندس ( nads ) و ( nades ) و ( nados ) ص . ع . رجل ندس : مرد زيرك . و مردى كه آواز پست و خفى را سبك بشنود و تيز گوش باشد . و كذلك : رجل ندس و رجل ندس . ندس ( nadas ) م . ع . ندس الرجل ندسا ( از باب سمع ) : زيرك گرديد آن مرد و بسرعت شنيد آواز خفى را . ندش ( nadc ) و ( nadac ) م . ع . ندش عن الشئ ندشا و ندشا ( از باب ضرب ) : بحث كرد از آن چيز . و باز كاويد آن چيز را . و ندش القطن ندشا : پنبه زد . ندص ( nads ) م . ع . ندص الشئ ندصا و ندوصا ( از باب نصر ) : برآمد آن چيز . و ندص الشئ من الشئ : زود برآمد اين چيز از آن چيز و گذشت از آن . و ندصت عينه ندوصا : بيرون آمد و بزرك گرديد چشم آن مانند چشمان خفه كرده . و ندص الرجل القوم : بدى رسانيد آن مرد به آن گروه . ندص ( nadas ) م . ع . ندصت البثرة ندصا ( از باب سمع ) : پاره گرديد آبلهريزه و برآمد آنچه در وى بود . ندغ ( nadq ) م . ع . ندغه ندغا ( از باب فتح ) : درخست آن را بانگشت و دغدغه كرد آن را . و گزيد آن را . و عيب كرد آن را . و ندغه بالرمح : نيزه زد آن را . و ندغه بالكلام : خست آن را بسخن . و ندغ الصبى ( مجهولا ) : دغدغه كرده شد آن كودك . ندغ ( nadq ) ا . ع . بهترين انگبين . ندغ ( nadq ) و ( nedq ) ا . ع . آويشنبرى . ندغة ( nodqat ) ا . ع . سپيدى بن ناخن . ندف ( nadf ) م . ع . ندف القطن ندفا ( از باب ضرب ) : پنبه زد . و ندفت الدابة ندفا و ندفانا : بشتاب گردانيد آن ستور هر دو دست خود را در رفتار . و ندفت السباع : به زبان آب خوردند آن جانوران سبع . و ندف الطعام : خورد طعام را . و ندف بالعود : با آن چوب زد ، يعنى چوب نقاره و جز آن . و ندف الحالب : با انگشت دوشيد پستان را . و ندفت السماء بالمطر : باران باريد . و ندف الدابة : سخت راند آن ستور را . ندفان ( nadaf n ) م . ع . ندف ندفا و ندفانا . ر . ندف . ندفة ( nodfat ) ا . ع . مقدار اندكى از شير . ندفى ( nadfi ) ا . پ . مأخوذ از تازى - حلاجى . و ندفى كردن : حلاجى كردن و پنبه زدن . ندل ( nadl ) ا . ع . چرك و ريم . و ندل الثعالب : چالاكى و شتابى و سرعت و زودى . ندل ( nadl ) م . ع . ندله ندلا ( از باب نصر ) : از جايى بجايى برد آن را .